Nemolchi.Uz Xorazmda voyaga yetmagan qizni jinsiy ekspluatatsiya qilish boʻyicha yangi holat haqida xabar berdi

Xorazm viloyatida 15 yoshli qizning jinsiy ekspluatatsiyasi bilan bog‘liq jinoyat ishi priton tashkilotchisiga nisbatan ayblov hukmi bilan yakunlangan bo‘lsa-da, voyaga yetmaganlarni himoya qilish tizimi va huquqni qo‘llash amaliyotidagi jiddiy bo‘shliqlarni yuzaga chiqardi. Sud tomonidan tizimli zo‘ravonlik hamda voyaga yetmagan bola bilan jinsiy aloqalar evaziga pul olingani aniqlanganiga qaramay, ish materiallarida ko‘rsatilgan erkaklarning hech biri jinoiy javobgarlikka tortilmadi.

Sud hujjatlaridan ma’lum bo‘lishicha, 2025-yil aprel oyining o‘rtalaridan may oyining boshigacha Xorazm viloyati fuqarosi Sohiba Ruzimova voyaga yetmagan K.ni erkaklarga pul evaziga tizimli ravishda topshirib kelgan. O‘sha paytda qiz 15 yoshda bo‘lgan. Har bir holat uchun erkaklar 200 mingdan 1 million so‘mgacha pul to‘lashgan, biroq barcha mablag‘ni faqat Ruzimova olgan — jabrlanuvchi pul olmagan va priton tashkilotchisiga to‘liq qaram holatda bo‘lgan.

Jabrlanuvchining ko‘rsatmalariga ko‘ra, ayrim kunlari u uch-to‘rt erkak bilan majburan jinsiy aloqaga kirishga majbur qilingan. Rad etish tahdid va kaltaklash bilan kechgan. Qiz o‘zini mutlaqo huquqsiz deb hisoblaganini va qarshilik ko‘rsatgan taqdirda uni koloniyaga yuborishlari yoki o‘ldirib, jasadini qidirmasliklari mumkinligiga shubha qilmaganini bildirgan. Uning aytishicha, bunday qo‘rquv Ruzimovaning uyida tuman IIB xodimlarining doimiy kelib-ketib turishi va ular bilan yaqin munosabatlarning ochiq namoyon etilishi bilan bog‘liq bo‘lgan.

O‘z ko‘rsatmalarida K. Ruzimova IIBda ko‘plab tanishlari borligini bevosita aytganini bildirgan. Qarindoshlari bilan ziddiyat, yashash joyining yo‘qligi va voyaga yetmagan shaxsga nisbatan doimiy bosim sharoitida qiz amalda tanlash imkoniyatidan mahrum bo‘lgan.

Jinoyat ishi materiallarida Xorazm viloyati aholisi bo‘lgan to‘qqiz nafar erkakning ismlari keltirilgan bo‘lib, jabrlanuvchi ularni tanib, ko‘rsatmalarida tilga olgan. Ularning bir nafari sudda kelishuv mexanizmini batafsil bayon qilgan: qizning 16 yoshga to‘lmaganini bilgan holda u Ruzimova bilan 300 ming so‘m evaziga kelishgan, pulni bergan va o‘smir qizni tuman markazidagi turar joylardan biriga olib ketgan. Shu bilan birga, u o‘z harakatlarini o‘zaro rozilik asosida amalga oshirilganini bildirgan.

Nemolchi.Uz tahririyati ishning jamoatchilik tahlilida ishtirok etib, shuni ta’kidlaydi: mazkur holatda ixtiyoriylik haqidagi dalil huquqiy hamda faktik jihatdan asossizdir. Qo‘rquv, tahdid, zo‘ravonlik va to‘liq qaramlik sharoitida voyaga yetmagan shaxsning roziligi erkin irodaviy bayonot sifatida baholanishi mumkin emas.

Sud Sohiba Ruzimovani O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining bir nechta moddasi bo‘yicha aybdor deb topdi. JKning 57-moddasi qo‘llanilgan holda, u 6 yil 2 oy muddatga ozodlikdan mahrum etildi. Sud tomonidan uning ayol ekani, ikki nafar voyaga yetmagan farzandi borligi hamda oilaning yagona boquvchisi ekani jazoni yengillashtiruvchi holatlar sifatida e’tiborga olindi.

Biroq sud materiallariga ko‘ra, pul evaziga voyaga yetmagan qiz bilan ongli ravishda jinsiy aloqaga kirgan erkaklarning taqdiri boshqacha kechdi. To‘qqiz nafar shaxsga nisbatan qo‘zg‘atilgan jinoyat ishlari tugatildi: uch nafarga nisbatan jinoyat tarkibi yo‘qligi sababli, qolgan olti nafarga nisbatan esa O‘zbekiston Respublikasi JPKning 84-moddasi asosida aybdorlik masalasi hal etilmasdan.

Erkaklarning harakatlariga berilgan huquqiy malaka ham alohida savollarni keltirib chiqardi. Tergov organlari ularga nisbatan JKning 128-moddasi birinchi qismini qo‘llagan. Holbuki, jinoyat sodir etilgan paytda amalda bo‘lgan tahrirda ayni moddaning ikkinchi qismi mavjud bo‘lib, ushbu harakatlar moddiy manfaat evaziga sodir etilgan taqdirda 5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishni nazarda tutgan. Pulning priton tashkilotchisiga topshirilgani sud materiallarida qayd etilgan.

Voyaga yetmaganlar masalalari bo‘yicha inspektor, IIB xodimi Baxrom Karimov ishtirok etgan epizod ham alohida e’tibor talab qiladi. Jabrlanuvchining uning Ruzimova huzuriga kelgani va keyinchalik ular o‘rtasidagi muloqot haqida bergan ko‘rsatmalariga qaramay, Ichki ishlar vazirligi rasmiy ma’lumotlarda ushbu holatni profilaktik suhbat sifatida baholab, xizmat tekshiruvi o‘tkazish uchun asoslar yo‘qligini bildirgan. Bosh prokuratura esa uning harakatlariga huquqiy baho berish uchun materiallar kelib tushmaganini ma’lum qilgan.

Shuningdek, 2025-yil iyun oyidagi tezkor tadbirga oid IIV hujjatlarida ham ziddiyatlar aniqlangan. Ushbu hujjatlarga ko‘ra, Ruzimova voyaga yetmagan K. bilan jinsiy aloqani tashkil etgani uchun pul olgan. Biroq boshqa ma’lumotlarga asosan, o‘sha vaqtda qiz allaqachon voyaga yetmaganlar uchun mo‘ljallangan markazda davlat himoyasi ostida bo‘lgan.

Shu tariqa, priton tashkilotchisiga nisbatan real jazo tayinlanishi bilangina yakunlangan ushbu ish mijozlarning roli, mansabdor shaxslar javobgarligi va bolalarni ekspluatatsiyadan himoya qilish mexanizmlarining samaradorligi masalalarini ochiq qoldirdi.